ميرزا خانلرخان
35
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
اطراف قدرى از كنار دريا را احاطهء خاص كرده است كه قريب به شهر بطور دهنه و بغاز واقع شده . داخل آن محوطه كه مىشود ، سه كوه در آن دهنه و اول آن محوطه هست كه روى آنها را هموار كرده قلعهها و عمارات سخت براى توپخانه و غيره ساختهاند . آخر آن محوطه كه مواجه دريا و بغاز باشد ، شهر مسين بطور هلالى و قوسى عماراتش دور و كنار آب واقع شده است . چراغهاى گاز در همه معابر ، خاصه شارعى كه كنار آب و جلو عمارات است به نظم تمام گذاشته روشن است ، به الوان و انواع مختلف . عكس همه در آب نمودار است . از صفا و قشنگى و آبادى كسر و نقصانى نداشت . از آنجا تا شهر رم كه پايتخت دولت ايطاليا و مقر سلطنت پاپ باشد ، چهار روز با واپور و بعضى جاها با شمندفر مىروند . * * * روز سهشنبهء نهم ، به جائى رسيديم كه ميان دريا از دو طرف معبر واپور كوهستان زياد بود . معبر واپور مثل رودخانه يا بغاز اتفاق افتاده بود . در آنجا مسير واپور رو به نقطهء مغرب است در كوهستانى طرف شمال دريا كه مملكت « كرس » است ، شهرى نمودار شد ، خيلى قشنگ و منقح در كنار دريا و مشرف بر آب . اسم آن شهر را « سنتمادلند » مىگويند : چون واپور توقفى نكرد ، بيش از اين اطلاع از وضع آنجا حاصل نشد . كوهستان طرف جنوب از مملكت « سردانيا » ست . در آن كوهستان عمارات و آباديهاى خوب و جنگلها و قراولخانه در كنار دريا بسيار ديده شد ، اما شهر معروفى از آن مملكت در آن ساحل نبود . - چيز تازه كه آنجا ديده شد ، اين بود كه بالاى يكى از كوهها به وضع طبيعى بدون تصرف صنعت ، سنگ كوه به تركيب خرس مجسم شده و به نظر مىآيد . * * * روز چهارشنبه ، بهيچوجه ساحلى به نظر نمىآيد و فضل خداوندى شامل حال بود كه دريا ابدا حركت نداشت و كشتى با نهايت سرعت مىرفت و گاهى